Main content

Inhoud

Onze medeplichtigheid aan de kangoeroeslachting

Nieuws: 21 oktober 2020
Slacht

Jaarlijks worden in Australië ongeveer anderhalf miljoen kangoeroes op een uiterst wrede manier bejaagd en gedood. Een deel van het kangoeroevlees wordt ook naar Nederland en België geëxporteerd.

Teken de petitie voor een importverbod!

Kangoeroes zijn een familie van buideldieren, die voordat de mens zo’n 60.000 jaar geleden voet aan land zette op het continent wat nu Australië heet, geen natuurlijke vijanden kenden. De eerste menselijke immigranten (nu aboriginals genoemd) roeiden een deel van de mega-fauna uit en introduceerden de dingo, een bedreiging voor (vooral jonge) kangoeroes.

De Europese bezetting van Australië

Na de invasie van de Europeanen, die eind achttiende eeuw begon, en dankzij de enorme schaal die de veehouderij vervolgens aannam, werd de kangoeroe ongewild een voedselconcurrent van het geïmporteerde schaap. De blanke kolonisten wilden Australië omtoveren in hun versie van Europa. Ze wilden dezelfde veehouderij praktijken introduceren als die ze thuis beoefenden. Als er iets in de weg stond van dat doel, werd daarmee afgerekend, inclusief met de wilde dieren. Ze veranderden het landschap: bomen kappen, meer gras, opgepompt water, dingo’s afschieten… Dit alles droeg er toe bij dat de kangoeroepopulaties in deze gebieden groeiden. Door de vaak kunstmatig vrijgemaakte grasvlaktes voor de schapen, kon ook de kangoeroe zich gemakkelijker voortplanten en verplaatsen.

Kangoeroes concurreren met de geïntroduceerde grazers uit Europa en eten gewassen, en dus moeten ze weg. Het gedomesticeerde dier wordt uitgebuit, in dit geval voor wol en vlees, en het wilde dier moet daar voor wijken. Wereldwijd fungeren overheden als de lakeien van veeboeren. In Australië betekent dat dat de originele bewoners, de kangoeroes, vogelvrij worden verklaard. De meeste boeren en jagers zien de kangoeroe als niets anders dan een plaag die het gras van de schapen opeet. Daarom stelt de overheid jaarlijks een quota vast voor de vier soorten kangoeroes die afgeschoten mogen worden.

Het gaat om de soorten:
-de rode reuzenkangoeroe (Macropus rufus, red kangaroo),
-de oostelijke grijze reuzenkangoeroe (Macropus giganteus, eastern grey kangaroo),
-de westelijke grijze reuzenkangoeroe (Macropus fuliginosus, western grey kangaroo), en
-de wallaroe, bergkangoeroe of euro (Macropus robustus, wallaroo).

Kangoeroe-jacht

De jacht is commercieel voor de vlees- en leerindustrie (er bestaat geen ‘kangaroo-farming’ in Australië), wordt verdedigd als natuurbeheer (‘mitigation’, ter beschermingen van gewassen of om concurrentie voor gras met vee tegen te gaan), of valt onder de noemer plezierjacht (‘recreational’).

Vier staten - New South Wales (NSW), Queensland, South Australia en Western Australia - staan commerciële jacht toe. In 2018 was het quotum 6,9 miljoen dieren 1; anderhalf miljoen werden er in werkelijkheid ook gedood. De staat Victoria, met een veel kleinere kangoeroepopulatie, staat de jacht toe voor ‘petfood’, maar niet voor menselijke consumptie. De Australian Capital Territory (ACT) staat jacht toe om overbegrazing tegen te gaan.

In het laatste decennium werden ruim 30 miljoen kangoeroes afgeschoten. 2 Daarom wordt de kangoeroe regelmatig de meest bejaagde wilde diersoort ter wereld genoemd. ‘Roo meat’ werd ooit enkel geschikt bevonden als dierenvoer, maar is nu ook razend populair onder restaurantchefs en thuiskoks. De commerciële jacht is nu $200 miljoen waard.

Headshot

Het afschieten van kangoeroes is aan theoretische voorwaarden gebonden: jagers hebben een speciale vergunning nodig en er mogen (sinds kort) alleen mannetjes worden gedood. De ‘National Code of Practice for the Humane Shooting of Kangaroos and Wallabies for Commercial Purposes’ biedt in Australië een wettelijk kader voor de kangoeroe-jacht, ondanks hun status van beschermde dieren. Deze wet bepaalt dat de dieren op een snelle en pijnloze manier moeten sterven. 1 Dat moet gebeuren met één enkel schot door het hoofd, om het dier zo min mogelijk te laten lijden. Slachthuizen mogen volgens de ‘Federal Code’ geen dieren verwerken die niet door een ‘headshot’ gedood zijn.

Kangoeroes hebben relatief kleine hoofden. De kangoeroe-jacht vindt 's nachts plaats, van grote afstand, op bewegende doelwitten. kangoeroes kunnen snelheden tot wel 50 km per uur halen, en sprongen maken van 8 meter ver en 3 meter hoog. Hoe kan je scherp schieten op een dier dat zo snel, beweeglijk en ook nog eens in paniek is?

Schoten die niet tot een onmiddellijke dood lijden, zijn onvermijdelijk. Het gevolg is dat er vaak wordt misgeschoten en dat gewonde, maar ontsnapte dieren een kwellende, pijnlijke, langzame dood tegemoet gaan door de combinatie van hun verwondingen, honger en uitdroging.

Naast deze Code voor de commerciële kangoeroe- jacht bestaat er ook een code voor de niet-commerciële jacht. Boeren, jagers,... mogen kangoeroes zonder vaardigheidstest en met minder nauwkeurige wapens doodschieten wat de de kans op gewonde dieren alleen nog maar vergroot. 2

Joey-leed

De kangoeroe-jacht veroorzaakt niet alleen leed bij de volwassen dieren. Het is ook de bron van ongekende wreedheid tegen de jonge dieren (bekend als joeys). Hun leed wordt beschouwd als nevenschade (‘collatoral damage’) van de industrie. Geschat wordt dat er in de commerciële jacht tussen 2000 en 2009 jaarlijks 800.000 ‘pouch young’ (zeer jonge Joeys, nog in de buidels van hun moeders) en 300.000 ‘foot joeys’ (iets oudere joeys, in staat om zich vrij te verplaatsen) werden geslacht door hun schedel in te slaan of door ze te onthoofden, of achtergelaten werden om te sterven. Deze wrede dodingsmethoden zijn legaal. 1 ‘Foot joeys’ die aan de jagers weten te ontkomen sterven meestal van honger en dorst.

Als reactie op de publieke protesten naar aanleiding van het doden van joeys, kondigde de kangoeroevleesindustrie aan alleen nog volwassen mannelijke kangoeroes te zullen slachten. Maar hoe bepaal je het geslacht vanop grote afstand in het donker? De vrouwtjes en dus ook de jongen worden nog altijd massaal gedood.

Gegoochel met cijfers

De slachtquota zijn gebaseerd op ruwe tellingen van de kangoeroepopulatie door de overheid, maar die cijfers worden betwist als veel te hoge schattingen. In de film ‘Kangaroo, A love-hate story’ noemt ecologist Ray Mjadwesch de officiële surveys “critically flawed”. Onderzoek laat een snelle afname van het aantal kangoeroes in iedere commerciële jachtzone in Australië zien. De overheid baseert zijn schattingen te veel op extrapolaties van tellingen in de dichter bevolkte natuurgebieden, terwijl de aantallen kangoeroes buiten de reservaten veel kleiner zijn.

Bosbranden

Afgelopen februari waren na vier maanden eindelijk de Australische bosbranden onder controle. Zeker 12 miljoen hectare bos werd vernietigd. Dat is 120.000 vierkante kilometer, de oppervlakte van bijna drie keer Nederland. Naar schatting een miljard dieren hebben het niet overleefd. De staten Victoria en Queensland hebben de kangoeroeslachting (cull) opgeschort, maar Australian Capital Territory en New South Wales, de staat waarin alleen al 800.000 dieren bij de bosbranden omkwamen volgens de Universiteit van Sydney, overwegen om toch door te zetten.

Niemand weet hoeveel kangoeroes er nog over zijn...

Andere bedreigingen van kangoeroes

Naast de door de overheid georganiseerde slachtpartijen en de bosbranden hebben kangoeroes en ander dieren in Australië ook te lijden onder de vernietiging van natuurlijke leefgebieden en klimaatverandering. Dat laatste uit zich in Australië vooral in droogte en meer branden.

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat in tijden van droogte tot 100% van de joeys kan sterven en onder volwassenen de sterfte toeneemt met 70%. Bij aanhoudende droogte storten de kangoeroe-aantallen in. Gekoppeld aan de trage voortplantingssnelheid - normaal voor een dier dat van nature nauwelijks of geen natuurlijke vijanden had - maakt dat zelfs robuuste aantallen kangoeroes toch kwetsbaar zijn. Die langzame reproductie maakt het uitgroeien van kangoeroepopulaties tot ‘plaag’-omvang biologisch onmogelijk.

In november 2019 werd de slachting in het westen van de staat Queensland stilgelegd, omdat kangoeroes —oostelijke grijzen en wallaroes - massaal stierven als gevolg van droogte. 1

Australië heeft ’s werelds slechtste staat van dienst waar het aankomt op het uitroeien van zoogdieren: 34 lokale soorten en ondersoorten stierven uit in de laatste 200 jaar.

Nederland

Ongeveer 75% van de markt voor kangoeroevlees is lokaal, maar de export is zeker nog $29 miljoen waard. Nederland, België en andere Europese landen importeren relatief veel kangoeroevlees en -huiden en zijn daarmee medeverantwoordelijk voor de dierenmishandeling in Australië.

De hoeveelheid kangoeroevlees dat Nederland binnenkomt was in 2017 121 ton. In 2011 en 2012 was dat volgens de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) bijna 1100 ton. Die hoeveelheid was goed voor bijna een kwart van de totale Australische export. Een groot deel werd vanuit Nederland doorgevoerd naar andere landen in Europa. 198 ton bleef toen achter voor de Nederlandse markt. “Het totaal van de import voor de Europese markt in 2011/2012 betreft ongeveer 9% van de totale Australische productie en 24% van de totale export vanuit Australië. Voor Nederland is dit nog geen 2% van de totale Australische productie en 4% van de totale Australische export,” zei toenmalig Minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mede namens de Staatssecretaris van Economische Zaken in februari 2016. 1

Waar onze regeringsleiders consequent dierenleed vergoelijken, boycot de staat California kangoeroeproducten vanwege de omstreden jacht.

Bij Albert Heijn lag kangoeroevlees in het verleden in de winkel. “In 2009 zijn wij gestopt met de verkoop van dit product. Omdat er te weinig vraag was naar kangoeroevlees is het product destijds uit het assortiment gehaald.” In de Lidl-filialen werd kangoeroebiefstuk in het najaar verkocht en was alleen actiematig (eenmalig) beschikbaar.

In 2018 was er een terugroepactie bij groothandel Sligro. Een partij kangoeroebout-biefstuk bevatte mogelijk Salmonella. Klanten konden hun vlees terugbrengen en kregen hun geld terug. Kangoeroevlees zit nog steeds in het assortiment van de slager van Sligro.

België

België heeft in 2016 meer dan 632 ton kangoeroevlees ingevoerd, wat goed is voor 27 % van de Australische vleesexport. 1 Dit komt overeen met zowat 180 000 kangoeroes. Ons land is daarmee ‘s werelds grootste importeur vankangoeroevlees. Een deel van het vlees wordt in België verkocht, terwijl het overgrote deel opnieuw geëxporteerd wordt.

Gelukkig hebben verschillende Belgische supermarkten reeds beslist om kangoeroevlees niet meer aan te bieden omwille van de dierenmishandeling, volksgezondheid en de milieu-impact. Aldi, Lidl, Colruyt, Delhaize, Carrefour, Match, Cora en Makro hebben al beslist om kangoeroevlees niet meer te verkopen.

Volksgezondheid, E. coli en salmonella

De kangoeroevleesindustrie ligt al enkele jaren onder vuur vanwege de gevaren voor de volksgezondheid. Dat is te wijten aan de besmetting van kangoeroevlees met de pathogene bacteriën E. coli (de “poepbacterie”) en salmonella. De besmetting is onvermijdelijk: kangoeroes worden in het wild vermoord en versneden, zonder enige hygiëne-inspectie. De karkassen worden op buitentemperatuur vervoerd achter in pick-up trucks en worden zo blootgesteld aan stof en insecten. E-colie bacteriën kunnen tijdens het slachten via de mest uit de darmen van het dier op het vlees terecht komen. Al jaren bewijzen talrijke analyses de aanwezigheid van pathogenen in het vlees.

De Partij voor de Dieren stelde de minister van Volksgezondheid eind 2015 Kamervragen over hoe ze de risico’s beoordeelt van de consumptie van kangoeroevlees. 1 Uit de antwoorden van de minister blijkt dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in 2014 en 2015 partijen kangoeroevlees heeft bemonsterd en geanalyseerd op de aanwezigheid van deze bacteriën. Bij 7% van het geanalyseerde kangoeroevlees werd Salmonella aangetroffen en bij 22% E.coli.

Na de steekproeven in 2014 en 2015 heeft de NVWA de zelfs een aantal partijen kangoeroevlees van de markt gehaald die als schadelijk voor de volksgezondheid werden beoordeeld. Aan de importeurs is verzocht om maatregelen te nemen om herhaling te voorkomen. De minister: “De partijen die als schadelijk voor de volksgezondheid zijn beoordeeld, zijn van de markt gehaald en er is aan de importeurs verzocht om maatregelen te nemen om herhaling te voorkomen. In vergelijking met vers vlees van landbouwhuisdieren liggen de gevonden niveaus aan microbiologische besmetting hoger voor kangoeroevlees.” 2

De oproep van de NVWA aan de importeurs heeft niet geholpen. De Nicolaas G. Pierson Foundation (NGPF) liet in 2018 kangoeroevlees inkopen bij drie verschillende poeliers, verspreid over Nederland. Bij elke retailer werden tien stukken kangoeroebiefstuk of –filet ingekocht. Op 13 (43%) van de 30 monsters werd een bezoedeling met E.coli tussen de 10 en 710 kve (kolonievormende eenheden) per gram aangetroffen. Gezien het hoge besmettingspercentage kan volgens voedingsmiddelentechnoloog IJsbrand Velzeboer van Scienta Nova gesproken worden van “een ernstig hygiëneprobleem”. 3

Rusland (voorheen de grootste importeur van kangoeroevlees ter wereld) besloot in 2014 om zijn grenzen volledig te sluiten voor de invoer van kangoeroevlees vanwege het gevaar voor de volksgezondheid.

Kangoeroevlees wassen met azijnzuur en melkzuur

De industrie heeft naar een manier gezocht om de handel in kangoeroevlees ondanks de pathogenen toch in stand te houden: het routinematig reinigen van kangoeroevlees met azijnzuur en melkzuur om sporen van de pathogene bacteriën te verwijderen.

Steekproeven op kangoeroevlees in Australië lieten tussen 2009 en 2012 onacceptabel hoge besmettingen met E. coli en Salmonella zien. Na die tijd is de kangoeroe-industrie grootschalig azijnzuur en melkzuur gaan toepassen op kangoeroekarkassen, waardoor minder besmetting geconstateerd werd op kangoeroevlees in Australische supermarkten.

Zeer opmerkelijk is dat op alle 30 monsters van de Nicolaas G. Pierson Foundation uit 2018 azijnzuur en melkzuur aangetroffen is, terwijl deze conserveringsmiddelen niet toegestaan zijn op kangoeroevlees dat wordt geëxporteerd van Australië naar de EU. 1

Wanneer de Verordening (EU) nr. 601/2014 in bijlage III c(iii) voorziet in het gebruik van melkzuur, is dit enkel toegestaan voor "voorverpakte verse vleesbereidingen en vleesbereidingen waaraan andere ingrediënten dan additieven of zout zijn toegevoegd". 2 Het toevoegen van melkzuur voor vers kangoeroevlees is daarom niet toegestaan.

In 2017 heeft de Europese Commissie de EFSA (European Food Safety Agency) opdracht gegeven een wetenschappelijk advies te formuleren over "de evaluatie van de veiligheid en doeltreffendheid van melkzuur om de microbiologische besmetting van vrij wild en karkassen van kleine dieren te verminderen". Dit verzoek van de Commissie, waarin expliciet melding wordt gemaakt van kangoeroevlees, volgt op het verzoek van de Australische autoriteiten om dit melkzuur te mogen gebruiken voor vlees van wild dat in de EU wordt verkocht en dus nog niet is toegestaan. De EFSA heeft nog geen advies uitgebracht en daarom is noch de doeltreffendheid, noch het mogelijke gevaar van het gebruik van melkzuur in deze omstandigheden gekend. Intussen wordt het vlees nog steeds naar de EU geëxporteerd. Dit werd aan de NGPF desgevraagd per e-mail bevestigd door Eric Thévenard, hoofd Voedselhygiene bij de Europese Commissie: “Lactic acid is not approved for use in kangaroo meat. The file submitted by Australia is under assessment by the European Food Safety Authority.”

K-leer

K-leer is geen bijproduct maar een belangrijke pijler van de slachting. Al in 2002 maakte John Kelly, woordvoerder voor de Kangaroo Industry Association of Australia, zich zorgen: "This (soccer boot) industry is vital to the kangaroo industry. Without it underpinning kangaroo skin prices the entire industry would be at risk.” 1

Zowel Adidas, Puma, Umbro, Mizuno als Nike gebruiken het leer van afgeslachte kangoeroes in sommige van hun producten. 2

Squashy Roo en Scippis maken kangoeroeleren hoeden die ook gewoon bij bol.com te koop zijn.

Kangoeroeleren motorpakken en handschoenen worden onder andere gemaakt door Berik, FLM, IXS Torro, Alne, Spidi, en AXO en worden ook gewoon in de Lage Landen geïmporteerd. 3

Importverbod

Als we de zeehondenjacht onethisch vinden en dus de import van producten afkomstig daarvan verbieden, waarom gebeurt dan hetzelfde niet met de kangoeroejacht?

Dit zei de Nederlandse minister in 2016 over de juridische haalbaarheid van een importverbod: “De verordening betreffende de handel in zeehondenproducten (1007/2009) is vastgesteld op basis van de EU publieke moraal over het welzijn van zeehonden die bejaagd worden. Door de omstandigheden waarin de zeehondenjacht plaatsvindt kan een acceptabele dodingsmethode van deze dieren niet gerealiseerd worden. Het met een vuurwapen in het hoofd schieten van kangoeroes, zoals dat in Australië gebeurt bij de jacht op deze dieren, en daarmee onomkeerbaar letsel aan de hersenen veroorzakend, is een methode die in principe ook volgens de EU-wetgeving (Verordening (EG) Nr. 1099/2009 inzake de bescherming van dieren bij het doden) is toegestaan en volgens de OIE-standaarden ook geschikt is voor het doden van grote dieren in open ruimtes. Ook de bedwelming en doding van kleine dieren via een slag op het hoofd (waarbij ernstig hersenletsel optreedt) is in de EU toegestaan. Volgens het rapport «Improving the humaneness of commercial kangaroo harvesting» […] vindt dit laatste ook in Australië plaats bij jonge kangoeroes waarvan de moeder is gedood. Dit is ook toegestaan volgens de OIE-standaarden bij het doden van jonge en kleine dieren. Aangezien deze dodingsmethoden zowel voldoen aan de EU-wetgeving als aan de OIE-standaard, zal een gestelde schending van de publieke moraal vanwege de toegepaste dodingsmethoden, niet snel worden geaccepteerd als grond voor een importverbod. Voor een eventueel importverbod op kangoeroeproducten ontbreekt daarmee de vereiste juridische grond.” 1

Animal Rights is het natuurlijk niet met de minister eens. Zoals hierboven verhaald is het uiterst moeilijk om dat ‘headshot’ uit te voeren in een wilde, nachtelijke setting met uiterst beweeglijke, snelle dieren. Daarnaast is het feit dat het in de EU wettelijk is toegestaan om kleinere dieren de schedel in te slaan, hoe verwerpelijk dat op zichzelf al is, iets heel anders dan het collaboreren in de moord op duizenden babydieren via die methode als nevenschade bij een commerciële slachting.

Het afnemen van deze producten, en daarmee de financiële bijdrage aan de kangoeroeslachting is moreel verwerpelijk. Een overheid die dat toestaat is misdadig!

Belgisch wetsvoorstel

Op 20 februari 2020 werd er in België een wetsvoorstel ingediend bij de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers tot instelling van een verbod op het gebruik van kangoeroes voor commercialisering, commerciële productie en fabricage. 1

"Om de soort te beschermen, omwille van de volks- gezondheid en omwille van het milieu stelt dit wets- voorstel een volledig verbod in op het gebruiken van kangoeroes voor commercialisering, commerciële productie en fabricage."

Onder commercialisering wordt verstaan het invoeren, vervoeren voor verkoop of levering, in bezit houden met het oog op verkoop, aanbieden, verkopen, verdelen, slijten, onder kosteloze of bezwarende titel afstaan.
Onder commerciële productie: het fokken, houden, en doden van kangoeroes met het doel op commerciële basis vlees, leer en hiervan afgeleide producten te produceren.
Onder fabricage: de fabricage en de bereiding voor de handel, of voor levering aan de verbruiker, hieronder begrepen de wijze van fabricage of van bereiding, de verpakking en de etikettering.

België speelde ook al een voortrekkersrol bij het invoerverbod op zeehondenproducten afkomstig van de jacht, het invoerverbod op honden- en kattenbont.

Animal Rights

Omstreden producten, die ook nog eens geen primaire levensbehoefte vervullen, en die met wrede dierenmishandeling gepaard gaan, zoals kangoeroevlees en -leer, moeten we gewoon van de markt kunnen weren. Animal Rights vraagt de Nederlandse en Belgische autoriteiten naar het voorbeeld van andere handelsverboden zoals die in zeehondenproducten, of honden- en kattenbont, de handel in kangoeroevlees en -leer te verbieden.

Stop de import van kangoeroevlees! Teken de petitie voor een importverbod op kangoeroevlees & -leer! Slacht

Teken nu de petitie

Ja, je mag mij bellen op het volgende nummer